استان آذربایجان خاوری جلدی از مجموعه ۳۳ جلدی ایران شناسی است که با پژوهشی گسترده و سال ها سفر و مشاهده میدانی گردآوری شده است. این کتاب با اتکا به منابع معتبر تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی و همراه با صدها عکس مستند، جغرافیا، اقلیم، تاریخ، مردم شناسی، میراث فرهنگی، شهرها، روستاها و جاذبه های طبیعی و زمین گردشگری این استان را در ساختاری روشن و جامع معرفی می کند. حاصل این تلاش مجموعه ای است که آذربایجان خاوری را نه تنها به عنوان یک مقصد گردشگری، بلکه به عنوان بخش مهمی از هویت تمدنی ایران زمین پیش روی خواننده قرار می دهد.این کتاب برای ایرانیان خارج از کشور ارزشی فراتر از یک منبع اطلاعاتی دارد؛ پلی است میان نسلی که از ایران آمده و نسلی که در سرزمین تازه رشد می کند.
داشتن چنین کتابی در خانه، فرصتی است برای معرفی ریشه ها، شهرها، آداب، طبیعت و تاریخ استانی که در آن به دنیا آمده ایم-هدیه ای فرهنگی برای فرزندانمان تا بدانند خانه اصلی ما کجا بوده و چه زیبایی هایی در پس خاطره و هویت ما نهفته است. این اثر می تواند به عنوان منبعی معتبر و الهام بخش، در حفظ پیوند فرهنگی، تقویت هویت ایرانی و آشنایی نسل جوان با داشته های سرزمین مادری نقشی مهم داشته باشد.
منصور قربانی
در اردیبهشتماه سال 1340 در روستای ننج ملاير بهدنيا آمد. تحصيلات ابتدايی خود را در همین روستا و دوره راهنمايی و دبيرستان را در شهرستان ملاير پشتسر گذاشت. وی تحصيلات عالی را در سال 1362 در رشته زمينشناسی در دانشگاه شهيدبهشتی شروع و در سال 1367 دوره کارشناسی زمينشناسی را به پایان رساند. منصور قربانی اولين فارغالتحصيل دوره كارشناسی ارشد (سال 1370) در رشته زمينشناسی از دانشگاه شهید بهشتی تهران است و در سال 1378 مدرک دکتری در شاخه پترولوژی و متالوژنی را از همین دانشگاه دریافت کرد. از همان سال به عضویت هيأت علمی دانشگاه شهيد بهشتی تهران درآمد و تا امروز که مرتبه استاد تمامی دارند در دورههای كارشناسی، كارشناسی ارشد و دكتری فعالیت آموزشی مستمر داشتهاند؛ قربانی بعلاوه از زمره پژوهشگران نمونه دانشگاه شهید بهشتی بوده، رساله بیش از یکصد دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتر را راهنمایی کردهاند. طی فعالیتهایی پژوهشی علمی و میدانی چشمگیر در سراسر ایران، در تمام نقاط ایران کاوشهای گستردهای در علوم زمین و جغرافیای طبیعی و مردمشناسی داشتهاند؛ حاصل پژوهشهای ایشان در علوم زمين و منابع طبیعی ایران و ایرانشناسی، در بیش از 50 اثر علمی، شامل کتاب (ازجمله سه کتاب با انتشار از سوی اشپرینگر)، نقشه (ازجمله نقشه متالوژنی خاورمیانه)، اطلس و بیش از 150 مقاله در سطح ملی و بینالمللی منتشرشده است. همچنین در چندین همایش ملی و یک همایش بینالمللی، سابقه دبیر علمی و اجرایی را در کارنامه خود دارد. او اندیشمندی است که ایرانشناسی را در چهار قالب طبیعت، تاریخ، فرهنگ و منابع طبیعی آن آموخته و در همپیوسته است.
پيمايشهای صحرايی و بازديدهای سالیان وی از منابع طبيعی (معدنی، انرژی، آبها) زمینشناسی، بازدید شهرها و طبیعت ايران، علاقهاش به تاریخ و تمدن ایران و مطالعه پیوسته وی در این قلمروها دستاوردهای ديگری داشته است؛ اینها شامل شناخت بیشتر فرهنگ اقوام ايرانی و نقش محيط طبيعی بر ويژگیهای فرهنگی، اجتماعی تاریخی و اقتصادی و همچنین آشنايی هرچه بیشتر با منابع طبيعی و ویژگیهای اقلیمی و تاریخی شهرها و سرزمینهای ایران است. حاصل مطالعات ایرانشناسی دکتر قربانی قبلاً در یک دوره 10 جلدی (ایرانشناسی با نگرشی گردشگری شهری، طبیعت و زمین) انتشار یافته، و کتاب حاضر (ایرانشناسی، طبیعت، تاریخ و فرهنگ ایرانزمین) مقدمه انتشار یک مجموعه 33 جلدی ایرانشناسی با نگرش جدید است.
تأسیس مركز پژوهشی زمينشناسی پارس آرین زمین و انتشارات آرین زمین در سال 1381 و نیز تلاش در زمینه انتشار مجله سرزمینهای پارس آرین از سال 1402 در تحقق اهداف یادشده نقش اصلی را داشتهاند. هر سه اینها اینک کانونی برای فعالیت دانشمندان، كارشناسان با تجربه و افراد علاقهمند به فعاليتهای پژوهشی در زمینههای مرتبط هستند. در این میان اقبال هم با مركز پژوهشی زمينشناسی پارس آرينزمين و انتشارات آرین زمین همراه بوده، اين مركز با انتشار كتابها و نقشههای بسیار، فعاليتهای مؤثری در زمينه منابع طبيعی ايران و ایرانشناسی داشته است.
English Edition
